查看完整版本: 管弦乐器的分类和记谱

kim_mendelssohn 2008-4-30 17:59

管弦乐器的分类和记谱

管弦乐谱表上,乐器必须按照声部进行归类。最常见的做法是把相同音色的乐器归为同一声部,通常声部的排列顺序依次是木管、铜管、打击乐、色彩性乐器和弦乐。如果乐队中有合唱,那么合唱谱位于中提琴声部和大提琴声部之间,这一点很没有道理。在铜管乐队的谱表上,声部的归类就非常混乱了,没有规律可寻。   对于[b]谱号[/b]的使用,规定是这样的:   [font=Times New Roman](1) [/font]移调乐器使用高音谱号,低音乐器可以高移八度以上,记在高音谱号上;   [font=Times New Roman](2) [/font]非移调乐器中,高音和中音乐器使用高音谱号,低音乐器使用次中音谱号和低音谱号,倍低音乐器高移八度记在低音谱表上;   [font=Times New Roman](3) [/font]全音域乐使用高音谱号和低音谱号;   [font=Times New Roman](4) [/font]记谱音需要低移八度的有:短笛、木琴、钟琴和钢片琴;   例外的情况有:   [font=Times New Roman](1) [/font]中提琴使用中音谱号,只有在高音区才使用高音谱号;   [font=Times New Roman](2) [/font]圆号在低音区使用低音谱号,记谱音比实际音低四度[font=Times New Roman]([/font]高音谱号则是高五度[font=Times New Roman])[/font];   [font=Times New Roman](3) [/font]大号按实音记谱,通常和长号写在同一张谱表上;   [font=Times New Roman](4) [/font]吉他和男高音使用高音谱号,记谱音比实际音高八度。   移调乐器对于[b]调号[/b]的使用有如下规定:   [font=Times New Roman](1) [/font]移调木管乐器的调号参照非移调乐器的调号,[font=Times New Roman]F[/font]调调乐器的调号多一个升号[font=Times New Roman]([/font]或少一个降号[font=Times New Roman])[/font],[font=Times New Roman][i]b[/i]B[/font]调乐器的调号多两个升号[font=Times New Roman]([/font]或少两个降号[font=Times New Roman])[/font];   [font=Times New Roman](2) [/font]当非移调乐器调号达到[font=Times New Roman]6[/font]个或[font=Times New Roman]7[/font]个升号[font=Times New Roman]([/font]分别是[font=Times New Roman]#F[/font]调和[font=Times New Roman]#C[/font]调[font=Times New Roman])[/font]时,移调乐器首先应采用[font=Times New Roman]6[/font]个或[font=Times New Roman]5[/font]个降号[font=Times New Roman]([/font]分别是[font=Times New Roman][i]b[/i]G[/font]调和[font=Times New Roman][i]b[/i]D[/font]调[font=Times New Roman])[/font]的[b]等价调号[/b]作[b]等音记谱[/b],然后根据第一条规则改变调号;   [font=Times New Roman](3) [/font]铜管乐器不用调号而采用临时升降记号。   总的来说,由于历史遗留下来的原因,管弦乐谱表上的记谱方式是非常混乱的。因为每种乐器都有各自的记谱习惯,为了让总谱与分谱一致,总谱不得不采用这种混乱的记谱方式。   对于指挥来说,适应总谱的记谱方式是不成问题的,但是要在钢琴上弹奏则非常麻烦,因为总谱上除了有中音谱表和次中音谱表以外,还有移调的谱表。指挥必须学会弹奏带中音谱号和次中音谱号的乐谱,除此之外,还应该学会低移五度[font=Times New Roman]([/font]即[font=Times New Roman]F[/font]调[font=Times New Roman])[/font]和低移大二度[font=Times New Roman]([/font]即[font=Times New Roman][i]b[/i]B[/font]调[font=Times New Roman])[/font]来弹奏高音谱号的乐谱。   早期的乐谱中使用的移调乐器是五花八门的,弹奏这些乐谱可以采用[b]借用谱号[/b]的办法[font=Times New Roman]([/font]见表[font=Times New Roman]8-3)[/font],只要适当改变谱号和调号,音符在五线谱上的位置就不必移动,前提是指挥必须熟悉表[font=Times New Roman]8-4[/font]列出的每一种谱号。 [align=center][table][tr][td][align=center]乐器的调性[/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][i]b[/i]E[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][i]b[/i]B[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]F[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]C[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]G[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]D[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]A[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]原谱调号[/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]4[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]5[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]6[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 6#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 5#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 4#[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]借用调号[/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 4#[/font][/align][/td][td][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 5#[/font][/td][td][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 6#[/font][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]6[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]5[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]4[i]b[/i] ~ 7#[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]借用谱号[/align][/td][td][align=center]低音[/align][/td][td][align=center]次中音[/align][/td][td][align=center]上中音[/align][/td][td][align=center]高音[/align][/td][td][align=center]上低音[/align][/td][td][align=center]中音[/align][/td][td][align=center]次高音[/align][/td][/tr][tr][td][align=center]原谱调号[/align][/td][td][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 5[i]b[/i][/font][/td][td][font=Times New Roman]7[i]b[/i] ~ 6[i]b[/i][/font][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7[i]b[/i][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]-[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]6# ~ 7#[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]5# ~ 7#[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]借用调号[/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]2# ~ 4#[/font][/align][/td][td][font=Times New Roman]3# ~ 4#[/font][/td][td][align=center][font=Times New Roman]4#[/font][/align][/td][td][font=Times New Roman]-[/font][/td][td][align=center][font=Times New Roman]4[i]b[/i][/font][/align][/td][td][font=Times New Roman]4[i]b[/i] ~ 3[i]b[/i][/font][/td][td][align=center][font=Times New Roman]4[i]b[/i] ~ 2[i]b[/i][/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]借用谱号[/align][/td][td][align=center]中音[/align][/td][td][align=center]次高音[/align][/td][td][align=center]低音[/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]-[/font][/align][/td][td][align=center]次高音[/align][/td][td][align=center]低音[/align][/td][td][align=center]次中音[/align][/td][/tr][/table][/align][align=center]借用谱号和调号的移调读谱[font=Times New Roman]([/font]本表只适用于移调的高音谱表[font=Times New Roman])[/font][/align][align=center][table][tr][td][align=center]谱号[/align][/td][td][align=center]歌唱声部[/align][/td][td][align=center]中央[font=Times New Roman]C(c1)[/font]的位置[/align][/td][td][align=center]下加一线[/align][/td][/tr][tr][td][align=center]高音谱号[/align][/td][td][align=center]花腔女高音[/align][align=center][font=Times New Roman](Sopranino)[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][img=83,68]http://orchestra.elephantbase.net/figure_8_4a.gif[/img][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]c1[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]次高音谱号[/align][/td][td][align=center]女高音[/align][align=center][font=Times New Roman](Soprano)[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][img=83,79]http://orchestra.elephantbase.net/figure_8_4b.gif[/img][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]a[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]上中音谱号[/align][/td][td][align=center]女中音[/align][align=center][font=Times New Roman](Mezzo-soprano)[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][img=83,79]http://orchestra.elephantbase.net/figure_8_4c.gif[/img][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]f[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]中音谱号[/align][/td][td][align=center]女低音[/align][align=center][font=Times New Roman](Contralto)[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][img=83,79]http://orchestra.elephantbase.net/figure_8_4d.gif[/img][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]d[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]次中音谱号[/align][/td][td][align=center]男高音[/align][align=center][font=Times New Roman](Tenore)[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][img=83,79]http://orchestra.elephantbase.net/figure_8_4e.gif[/img][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]B[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]上低音谱号[/align][/td][td][align=center]男中音[/align][align=center][font=Times New Roman](Baritono)[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][img=83,79]http://orchestra.elephantbase.net/figure_8_4f.gif[/img][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]G[/font][/align][/td][/tr][tr][td][align=center]低音谱号[/align][/td][td][align=center]男低音[/align][align=center][font=Times New Roman](Basso)[/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman][img=83,76]http://orchestra.elephantbase.net/figure_8_4g.gif[/img][/font][/align][/td][td][align=center][font=Times New Roman]E[/font][/align][/td][/tr][/table][/align][align=center]谱号及其适用的音域 [/align]    例如,用钢琴弹奏下面的小号谱[font=Times New Roman]([i]b[/i]B[/font]调[font=Times New Roman])[/font]: [align=center][/align] 
[align=center][/align][img=539,87]http://orchestra.elephantbase.net/section_8_3a.gif[/img]
    首先要加上调号,并去掉临时升降记号: [align=center][/align] 
[align=center][/align][img=529,92]http://orchestra.elephantbase.net/section_8_3b.gif[/img]
    然后根据乐器的调性[font=Times New Roman]([i]b[/i]B)[/font]和调号[font=Times New Roman]A(3#)[/font]查找表[font=Times New Roman]8-2[/font],表上指出应该把调号改为[font=Times New Roman]G(1#)[/font],谱号改为次中音谱号,所以弹奏时就要把上面的乐谱改为: [align=center][/align] 
[align=center][/align][img=511,83]http://orchestra.elephantbase.net/section_8_3c.gif[/img]
    另外,弹奏时还要把每个音提高八度,这点在钢琴上很容易做到。   现在电子计算机的应用已经普及,作曲完全可以借助作曲软件来完成,只要作曲家按照钢琴的记谱方式输入乐谱,作曲软件就会自动转换成适应各种乐器的谱表。   为了记谱和阅读的方便,记录管弦乐谱表时最好把相同音域的乐器合并为同一声部,有时同一声部内的很多乐器演奏同样的旋律,此时就可以写在同一行谱表上,就像古典作品中大提琴和低音提琴写在同一行谱表上一样。这样,整个乐队可以分为如下六个声部:   [font=Times New Roman](1) [/font]高音声部,各分声部依次是短笛、长笛[font=Times New Roman](2)[/font]、双簧管[font=Times New Roman](2)[/font]、第一小提琴、第二小提琴和女声声部,用高音谱号记谱,其中短笛低移八度记谱,其他乐器在只高音区才低移八度[font=Times New Roman]([/font]注明[font=Times New Roman]8[i]va[/i] [i]alta[/i])[/font],木琴和钟琴也写在该声部内,该声部的总音域为[font=Times New Roman]g ~ c4([/font]短笛要到[font=Times New Roman]a4)[/font];   [font=Times New Roman](2) [/font]中音声部,各分声部依次是英国管、单簧管[font=Times New Roman](2)[/font]、小号[font=Times New Roman](2)[/font]和中提琴,用中音谱号按实音记谱,只在高音区才改用高音谱号,该声部的总音域为[font=Times New Roman]c ~ f3[/font],比高音声部低五度;   [font=Times New Roman](3) [/font]低音声部,各分声部依次是低音单簧管、大管[font=Times New Roman](2)[/font]、圆号[font=Times New Roman](2+2)[/font]、长号[font=Times New Roman](2+1)[/font]、大提琴和男声声部,用低音谱号按实音记谱,只在高音区才改用次中音谱号,该声部的总音域为[font=Times New Roman]C ~ f2[/font],比中音声部低八度;   [font=Times New Roman](4) [/font]倍低音声部,各分声部依次是低音大管、大号、低音提琴和定音鼓,用低音谱号高移八度记谱,高音区可改用次中音谱号[font=Times New Roman]([/font]也是高移八度的[font=Times New Roman])[/font],该声部的总音域为[font=Times New Roman]E1 ~ c1[/font],比低音声部低八度以上;   [font=Times New Roman](5) [/font]无音高声部,即各类无音高的打击乐,如大鼓、小军鼓、铃鼓、三角铃、大镲等,用单线谱记谱;   [font=Times New Roman](6) [/font]全音域声部,即竖琴、钢琴和钢片琴,用钢琴谱表[font=Times New Roman]([/font]高音谱号加低音谱号[font=Times New Roman])[/font]记谱,钢片琴可以低移八度记谱[font=Times New Roman]([/font]两行谱上都注明[font=Times New Roman]8[i]va bassa[/i])[/font],该声部的总音域为[font=Times New Roman]A2 ~ c5[/font]。

87743961 2008-5-11 00:27

我来看看~~~~~~~~~~~~~~~

kim_mendelssohn 2008-5-13 10:02

咋一看来有点深,再看几遍就会好的多
页: [1]
查看完整版本: 管弦乐器的分类和记谱